Sinir Sistemimi Nasıl Sakinleştirebilirim?

Eğer o videodan geldiyseniz doğru yerdesiniz. Günümüz dünyasında uyaranlar ve ilişkiler sinir sistemini zedeleyen bir tarafta. Özellikle hızlı dopamin aldığımız, kısa videolardan kafamızı kaldıramadığımız, kendimizi keşfetmekten sürekli uzaklaştığımız, kısa ilişkiler kurduğumuz gerçekten bağlanamadığımız bu dönemlerde bedenimiz de alarm moduna girmekten kurtulamıyor.

Elbette ki bunu değiştirmenin de yolları var. Önce kendimizi tanımakla başlayalım.

HİPER MOD

Hiper mod daha sık karşılaştığımız bir mod. Hızlı dopaminin sonuçlarından biri olarak görebiliriz. Uzun süreli kısa video izleme süreçlerinden sonra bunu daha çok yaşayabilirsiniz. Veya uykusuz olduğunuz üzerine de gün içinde üç tane kahve içtiğiniz bir günde de pipo moda girmeniz kaçınılmazdır. Daha öfkeli ve dürtüsel olabilirsiniz. Yemek yerken daha saldırgan hatta yürürken daha hızlı ve sert hareket ediyor olabilirsiniz. Bunu fark etmek bazen kolay olmaz. Bazen de kötü bir şey olacakmış gibi hissetmeye başlarsınız. Ancak rutin bir gündür. Ne kötü bir haber vardır ne de normalin dışında yapmanız gereken bir şey. İşte bu durumlarda da hiper mod aktif oluyor olabilir. Fark etmeniz için kısa bir check list bırakıyorum;

1- Kalp atışlarım nasıl?

2- Nefes alış verişim düzenli mi?

3- Normalde konuştuğumdan daha fazla konuşuyor ve hemen pişman oluyor muyum?

4- Fazla alışveriş yapmaya meyilli miyim?

5- Hızlı ve fazla düşünmeye başladım mı? Düşüncelerimin hızı normalden fazla mı

6- Daha öfkeli miyim?

7- İçimde sebebini açıklayamadığım sıkıntılar var mı?

Bunlar her zaman olmasa da 3’ten fazlası aynı anda ve sebepsiz görünüyorsa hiper modda olma ihtimaliniz var. Bireysel olarak bu modda olduğunuz ve fark ettiğiniz bir davranışınız varsa bunu da not etmeyi unutmayın.

HİPO MOD

Hipo mod genel olarak depresif belirtilerden oluşmaktadır. Ancak depresyon kadar uzun sürmez. Bu mod zaman zaman hiper moddan sonra gelebilir. Hiperde yaptığımız bazı davranışların yansıması olabilir. Örneğin hiperde fazla alışveriş yapıp öfkeli davranıp insanlara olan ilişkinizi bozduysanız hipo moda bunların pişmanlığını yaşadığınız için de geçiyor olabilirsiniz. Bu modu yakalamak daha kolaydır. İçe kapanır daha yalnız ve kendinize uzak hissedebilirsiniz. Olaylar gerçekdışı olacak şekilde felaketleşmeye başlayabilir. Düşüncelerinizi okuyamaz bedeniniz sizin bedeninizmiş gibi gelmeyebilir. Hipo modu tanımak için bir check list;

1- Bugün çok iyiydim çok konuştum sosyalleştim ama şu an ağlamaya başladım.

2- Her şey normal ama sanki geleceğim çok kötü.

3- Depresifleştim içe dönmeye başladım.

4- Kimseyle görüşmek istemiyorum.

5- Bedenimi tanıyamıyorum uzak hissediyorum kendime.

6- Hiçbir şey yapmak istemiyorum.

7- Günlük işlerimi yaptım ama bir an önce eve gidip yatağa girip hiçbir şey yapmak istemiyorum. Kimseyi görmek istemiyorum.

Bunlar her zaman olmasa da 4’ten fazlası aynı anda ve sebepsiz görünüyorsa hipo modda olma ihtimaliniz var. Bireysel olarak bu modda olduğunuz ve fark ettiğiniz bir davranışınız varsa bunu da not etmeyi unutmayın.

OPTİMAL MOD

Optimal mod sağlıklı düşünebildiğimiz ve hareket edebildiğimiz moddur. Pencerenin bu kısmında aşağı ve yukarı dalgalanmalar olur ama zikzaklar kısadır. İstemsiz, dürtüsel davranışlar azdır. Daha aktif bir rol vardır kendi hayatınızda. Bu modda daha uzun süre kalmak sağlıklı bir noktaya geçebilmek için bazı önerileri yazının devamında bulabilirsiniz.

1- Gerçek Bir Hobi Edinmek

20’li yaşlarda Türkiye’de yaşıyorsanız muhtemelen her şey çok pahalı geliyor ve hobi bile edinemeyeceğim diyorsunuz. Ancak bu sandığınızdan daha basit bir şey. Örneğin bir tükenmez kalem ve bir defter ile çizim yapmayı öğrenmeye başlayabilirsiniz. Sosyal medyada gördüğümüz hep çok dolu olan, zengin, her an başka bir etkinlikte bir toplantıda olan, her şeye yeten ve artan o insanları görmek kapitalist parçalarınızı tetikliyor. Bu da hobilerin de pahalı olduğunu kendinize yaklaşmak için para gerektiğini, her an yetersiz olduğunuzu hissettiriyor. Kolayca hipo moda geçebiliyorsunuz.

2- Telefondan Uzak Durmak

Yani vereceğin tavsiyeler bunlar mıydı? dediğinizi duyar gibiyim. Ancak ilk maddeyle de ilişkili olarak bu madde de oldukça etkili. Örneğin ben bu yazının videosunu çekmeden önce kendimle büyük bir savaş verdim. Hiçbir zaman o beğendiğim entelektüel influencerlar gibi olamayacak, işimde başarısız sonsuza kadar da böyle gideceğini düşünen bir moddaydım. Ancak bu yazıyı yazarken uzun zamandır yapmak istediğim podcastin ilk metninin bu olabileceğini fark ettim. Beyin çürümesi sandığımızdan daha kolay olan ve daha kolay yendiğimiz bir şey.

3- Kum Su Masaj Üçlüsünü Kullanmak

Bedenimiz ve zihnimiz beraber çalışır. Sinir sistemimiz de zihinsel etkilerden dolayı optimal moddan çıkmış olsa bile bedensel olarak çalışında bu moda dönebilir. Kumla oynamak regülasyonu arttıran bir şey. Hatta terapisi bile var. Kum tepsisi terapisi. Regüle olmanızı sağlayacak bir diğer şey etlerinizin tabiri caizse çiğnenmesi. Mümkünse bir başkasına değilse kendinize ualaşabildiğiniz yerlerinize masaj yapmak sizi optimize edecektir. Su aralarında bence en rahatlatıcı olan. Bedeninizi adeta yenileyecek.

4- Nefes Almak

Bunu da bilmiyor muyuz yok artık demeyin. Çünkü bazen sinir sistemimizin düzenli ve aynı ritimde nefese ihtiyacı olur. Parasempatik sinir sisteminin devreye girmesi için 4-4-4 nefes tekniğini kullanmak gerek. Bir sürü içerik var onlardan birine bakmanız videolardakilerle hareket ederek başlamanız öğretici olur. Eski çağlardan beri kullanıldığına dair kanıtlar var ama bu başka bir içeriğin konusu.

5- Hareket Etmek

Bazen hareket etmenin kendisi çok zordur. Ancak vücudunuzda salgılattırdıklarını bilseydiniz eminim hareket etmeyi bırakmazdınız. Hem hipo modda hem de hiper modda hareket etmekle başlamak o modun hafiflemesini sağlar. Yürüyünce dopamin, serotonin, noradrenalin ve endorfin salgılanır. Tüm bunlar kısa vadede bile çok etkilidir.

6- Bir Şeyi Düzenli Olarak Yapmak

Bu maddede abla Tiktok kaydırmak da sayılır mı demeyin lütfen. Sürekli yaptığınız mümkünse hareket içeren bir şey olması gerekiyor. Bir rutin olması gerek. Rutinler bizi güvende hissettiren hayatta tutan şeylerdir. Hayatınızda ne olursa olsun bir şey devam ediyorsa hem dünya ile olan bağınız kesilmiyor hem de umudunuz sıfırlanmıyor.

7- Optimal Moddan Çıkaran Şeyi Fark Etmek

Bu madde biraz daha geniş kapsamda ve belki de uzun zamanda halledebileceğiniz bir şey olacak. Sinir sisteminize zarar veren şey belki de hayatınızdan çıkarmanız gereken bir şeydir. Bununla yüzleşip bi de hayatınızdan çıkarmaya çalışmak çok zor. Ama çıkardıktan sonra göğsümdeki öküz zamanla gitmeye başladı diyeceksiniz.

8- Terapiye Gitmek

Yani bunu da koymasanız olmuyor psikologlar hep kendilerine bağlıyor demeyin. Neden mi? Çünkü sinir sisteminizi sakinleştirmek istiyorsanız sizden daha önce sakinleştirmiş birinin yanına gidin derim. Ayna nöronlarınız onunkine uyumlanır bu sayede siz de sakin bir sinir sistemine sahip olursunuz. Bunun en kolay ve sağlıklı yollarından biri de terapiye gitmektir. Terapistiniz zaten hali hazırda terapiye gitmiş ve devam da ediyor. Onun terapisti de öyleydi. Bi de üstüne fark etmediğiniz şeyler üzerine konuşursanız tadından yenmez.

Bu benim tamamen kendi ellerimle hiç yapay zeka kullanmadan yazdığım serimin birincisiydi. 2021 yılında balkonunda sessizce ice late eşliğinde yazı yazan Münevver’e de armağanım olsun. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.